W południowej części Tomaszowa Mazowieckiego kryje się miejsce, które łączy geologię z historią przemysłu szklanego – Podziemna Trasa Turystyczna Groty Nagórzyckie. To sztuczne wyrobiska powstałe podczas wydobycia piasku kwarcowego, który przez ponad sto lat służył lokalnym hutom szkła. Dziś można zejść pod ziemię i przejść się korytarzami, które wykopali górnicy końca XVIII wieku.
Nie są to naturalne jaskinie. To efekt ciężkiej pracy ludzi, którzy wydobywali piasek najpierw na własne potrzeby, później dla rozwijającego się przemysłu szklarskiego. I właśnie ten połączenie naturalnych formacji piaskowcowych z ludzką działalnością sprawia, że miejsce ma swój specyficzny charakter.
- Unikalne podziemne wyrobiska
- Fascynująca historia przemysłu szklanego
- Klimatyczne oświetlenie podkreślające struktury
- Interaktywne ekspozycje z narzędziami górniczymi
- Przewodnicy dzielący się pasjonującymi opowieściami
Historia wyrobisk i przemysłu szklarskiego w regionie
Wydobycie piasku kwarcowego w Nagórzycach trwało od końca XVIII wieku aż do początku XX stulecia. Początkowo miejscowa ludność kopała piasek na potrzeby gospodarskie – był potrzebny w budownictwie, do wypalania cegieł. Z czasem okazało się, że tutejszy piasek ma doskonałą jakość do produkcji szkła, więc zaczęły się nim interesować lokalne huty.
Proces wydobycia był prosty, ale pracochłonny. Górnicy drążyli korytarze, tworzyli sale i wnęki, podążając za pokładami najlepszego surowca. Efektem jest labirynt podziemnych przestrzeni, które przez dziesięciolecia były zapomniane i zaniedbane. Ze względów bezpieczeństwa zamknięto dostęp do wyrobisk. Dopiero dzięki środkom unijnym i zaangażowaniu władz miasta udało się zabezpieczyć podziemia i stworzyć trasę turystyczną.
Groty Nagórzyckie to pierwsza tego typu atrakcja turystyczna w centralnej Polsce – podziemna trasa w dawnej kopalni piasku kwarcowego.
Co zobaczysz w podziemiach
Trasa liczy około 160 metrów i prowadzi dwoma równoległymi, oświetlonymi chodnikami przez centralną część wyrobisk. Dzięki ażurowemu charakterowi konstrukcji widać całą przestrzeń podziemną – liczne korytarze, sale i boczne wnęki odchodzące od głównej trasy. To daje poczucie skali całego przedsięwzięcia górniczego.
Co metr ustawiono drewnianą podporę górniczą, która zabezpiecza stropy. Oświetlenie zostało zaprojektowane tak, żeby podkreślić strukturę piaskowca i stworzyć klimatyczną atmosferę. W niektórych miejscach światło wydobywa faktury skał, w innych tworzy cienie w odległych zakamarkach.
Na trasie przygotowano ekspozycję związaną z historią grot i procesu produkcji szkła. Zobaczysz manekiny przedstawiające górników przy pracy, repliki narzędzi używanych w czasach, gdy powstawały wyrobiska, fragmenty zastygniętej masy szklanej. Jest też szybik ewakuacyjny o głębokości 17 metrów, wykonany w miejscu dawnego zawału – przypomnienie, że praca pod ziemią wiązała się z realnymi zagrożeniami.
Zwiedzanie z przewodnikiem
Do grot wchodzi się wyłącznie z przewodnikiem. Grupy liczą maksymalnie 30 osób, choć najczęściej jest ich mniej. Zwiedzanie trwa około 25-40 minut, w zależności od tego, ile pytań pojawi się po drodze.
Przewodnicy opowiadają nie tylko o historii wydobycia i procesie produkcji szkła. Wplatają też lokalne legendy związane z regionem tomaszowskim, co dodaje całości dodatkowego kolorytu. Niektórzy robią to z większym zaangażowaniem, inni bardziej rzeczowo – jak to zwykle bywa.
Warto wiedzieć, że temperatura pod ziemią wynosi stałe 9-10 stopni Celsjusza przez cały rok. Latem to przyjemne ochłodzenie, ale warto zabrać bluzę lub lekką kurtkę, zwłaszcza dla dzieci. Wilgotność utrzymuje się na poziomie 65-85 procent.
Dla kogo to miejsce
Groty sprawdzą się jako atrakcja dla rodzin z dziećmi w każdym wieku. Trasa jest krótka, więc nawet młodsze dzieci dadzą radę przejść ją bez problemu. Podziemne korytarze, opowieści o górnikach i produkcji szkła potrafią zainteresować dzieciaki, choć dla nastolatków może to być zbyt krótka przygoda.
Osoby interesujące się historią przemysłu, geologią czy po prostu szukające nietypowej atrakcji w okolicy też znajdą tu coś dla siebie. To nie jest spektakularne miejsce w stylu wielkich jaskiń czy kopalni soli, ale ma swój urok i pokazuje kawałek lokalnej historii, o którym niewiele osób wie.
Ważna informacja: obiekt jest dostosowany dla osób niepełnosprawnych, co w przypadku podziemnych tras wcale nie jest standardem.
W północnej części grot znajduje się szybik ewakuacyjny o głębokości 17 metrów, wykonany w miejscu dawnego zawału skalnego.
Praktyczne informacje – ceny i godziny otwarcia
Cennik biletów wygląda następująco:
- Bilet normalny – 15 zł
- Bilet ulgowy – 10 zł
- Bilet z Kartą Dużej Rodziny – 6 zł
- Bilet z Kartą Seniora Województwa Łódzkiego – 6 zł
- Bilet z Kartą Tomaszowianina – 5 zł
- Bilet szkolny grupowy – 50 zł (dla grup z przedszkoli i szkół podstawowych z Tomaszowa Mazowieckiego)
Godziny otwarcia zmieniają się w zależności od sezonu:
1 kwietnia – 30 czerwca oraz 1 września – 31 października:
Wtorek-piątek: 9:00-17:00
Sobota-niedziela: 10:00-18:00
1 lipca – 31 sierpnia:
Wtorek-niedziela: 10:00-18:00
1 listopada – 31 marca:
Wtorek-piątek: 9:00-16:00
Sobota-niedziela: 10:00-16:00
Poniedziałki są dniami wolnymi od zwiedzania. Ostatnie wejście możliwe jest na pół godziny przed zamknięciem. W nietypowe dni (święta, koniec roku) warto zadzwonić i potwierdzić godziny wejść – czasem zwiedzanie odbywa się co godzinę zamiast co pół godziny.
Jak dojechać i ile czasu zarezerwować
Groty znajdują się przy ulicy Pod Grotami 2/6 w Tomaszowie Mazowieckim, w południowej części miasta. Przy obiekcie jest parking, choć niewielki. Jeśli będzie zajęty, można zaparkować przy pobliskim lesie – jest tam więcej miejsca.
Na samą wizytę w grotach wystarczy godzina (z dojściem, zakupem biletów i zwiedzaniem). Można to połączyć z wizytą w pobliskim Skansenie Rzeki Pilicy lub wyprawą do Niebieskich Źródeł – to kolejne ciekawe miejsca w okolicy Tomaszowa Mazowieckiego.
Grupy zorganizowane powinny wcześniej umówić się telefonicznie lub mailowo, żeby zarezerwować termin wizyty. Kontakt: tel. 44 710 05 32, email: [email protected].
Groty Nagórzyckie są częścią produktu turystycznego „Tomaszowska Okrąglica” – szlaku łączącego najciekawsze atrakcje regionu.
Podziemna Trasa Turystyczna Groty Nagórzyckie to propozycja na krótki, niedrogi i dość oryginalny punkt programu, jeśli ktoś planuje wycieczkę po środkowej Polsce. Nie trzeba tu spędzać pół dnia, ale warto zajrzeć, żeby zobaczyć efekt pracy górników sprzed dwóch stuleci i dowiedzieć się czegoś o historii lokalnego przemysłu szklarskiego.